Şalpazarı Yaylalarını Kurtaracak Formül: "Gönüllü Katkı Payı ve Çevre"
Yaz ayları geldiğinde Karadeniz’in, özellikle de Trabzon Şalpazarı’nın Sis Dağı,Alaca ,Karakısrak ve Kadırga gibi büyüleyici yaylaları yüz binlerce ziyaretçinin akınına uğruyor.
Ali Kılıç
-
Şalpazarı Yaylalarını Kurtaracak Formül: "Gönüllü Katkı Payı ve Çevre" Projesi
Yaz ayları geldiğinde Karadeniz’in, özellikle de Trabzon Şalpazarı’nın Sis Dağı,Alaca ,Karakısrak ve Kadırga gibi büyüleyici yaylaları yüz binlerce ziyaretçinin akınına uğruyor. Ancak bu yoğun ilgi, beraberinde ciddi bir çevre kirliliği ve otopark kaosunu da getiriyor.
Bölgedeki en büyük çıkmaz ise şu: Resmi nüfusu az olan Şalpazarı Belediyesi, devletten kısıtlı bir ödenek alırken, yazın bu devasa turist kitlesine hizmet yetiştirmek zorunda kalıyor. Bu makale-yazıda; yayla yollarında zaman zaman tartışmalara yol açan "makbuzla para toplama" konusunu masaya yatırıyor ve Şalpazarı Belediyesi için hem yasal bir ek gelir kapısı açacak hem de doğayı kurtaracak şahsıma ait özgün bir çözüm önerisini sunuyorum.
Küçük Belediyelerin Büyük Çıkmazı: Şalpazarı Örneği
Türkiye’de ilçe belediyelerine genel bütçeden aktarılan paylar, o ilçenin resmi kış nüfusuna göre belirlenir. Şalpazarı ilçemiz de kışın kendi halinde, kısıtlı bütçeli bir yerleşim yeri. Ancak yaz sezonu açıldığında Sis Dağı ve Kadırga gibi dünyaca ünlü yaylalarımıza adeta insan seli akıyor.
Buradaki matematiksel imkansızlığı görmek zor değil: Belediye, İller Bankası'ndan örneğin 15 bin kişiye göre bütçe alıyor; fakat yazın yaylalarda 300 bin kişinin çöpünü toplamak, yollarını temizlemek, otoparkını yönetmek ve zabıta hizmeti sunmak zorunda kalıyor. Bu fahiş temizlik ve personel maliyetinin, akaryakıt giderlerinin mevcut bütçeyle karşılanması imkansızdır. Dolayısıyla belediyenin acilen ek gelir bütçesi yaratmaya ihtiyacı vardır.
Çöp Poşetiyle Gelen Çevre Bilinci ve Hizmet Dönüşümü
Karadeniz yaylalarının en büyük kanayan yarası, günübirlikçilerin arkalarında bıraktığı tonlarca plastik, cam ve piknik atığıdır. Doğayı sadece cezalarla koruyamayacağımızı biliyoruz. Bu noktada benim önerdiğim model, hem ekonomik hem de psikolojik bir otokontrol mekanizması içeriyor.
Yaylaya giriş noktalarında kurulacak kurumsal alanlarda, araçlardan alınacak makul bir ücret karşılığında sürücülere resmi makbuz ve büyük boy çöp poşeti takdim edilmelidir. Görevliler, "Yaylamız temiz kalsın, giderken çöpünüzü bu poşete koyup dönüşte buradaki toplama noktasına bırakın" diyerek turiste doğaya karşı bir emanetçi olduğunu hatırlatmalıdır.
Buradan elde edilecek ek gelir bütçesiyle:
Otopark Alanları Düzenlenir: Yayla merkezlerindeki yeşil dokuyu bozmayacak düzenli otoparklar yapılarak araç kaosu engellenir.
Kesintisiz Temizlik Hizmeti Sağlanır: Yaylalara dev çöp konteynerleri yerleştirilir, ek temizlik personeli istihdam edilir ve çöplerin şehir merkezindeki geri dönüşüm tesislerine taşınma maliyeti bu fondan karşılanır.
Ortak Alan Bakımı Yapılır: Umumi tuvaletler, çeşmeler ve yürüyüş yolları modernize edilir.
Çözüm Önerim : Şalpazarı Belediyesi Yetkililerine Acil Çağrım:
Benim önerdiğim model tamamen şeffaf ve kamusal güvence altındadır.
Buradan Şalpazarı Belediyesi yetkililerine açık bir çağrıda bulunuyorum:
Bu proje Şalpazarı’nda henüz uygulanmamış, tamamen benim yazar olarak sunduğum bir vizyon projesidir. Belediye yetkilileri acil bir meclis kararı alarak bu projeyi hukuki bir zemine oturtmalı ve derhal hayata geçirmelidir.
Belediye Meclisi kararıyla bu alanlar "Rekreasyon (Dinlenme ve Eğlenme) Alanı Giriş ve Otopark Ücreti" olarak resmileştirilmelidir. Böylece kesilecek makbuz belediyenin resmi maliye makbuzu olacak, toplanan her kuruş kamu bütçesine girecek, "Usulsüz para mı dönüyor?" dedikoduları ve şüpheleri tamamen ortadan kalkacaktır.
Nasıl Bir Sistem Kurulmalı? (Sürdürülebilirlik İlkeleri)
Projenin halk nezdinde tam kabul görmesi ve örnek bir model olması için şu kıstaslara dikkat edilmelidir:
Dijital ve Şeffaf Makbuz: Kesinlikle elden nakit para trafiği yerine POS cihazları, kredi kartı veya karekodlu belediye makbuzları kullanılmalıdır. Gün sonunda toplanan hasılat belediyenin internet sitesinde şeffafça ilan edilmelidir.
Hizmet Bilgilendirmesi: Turiste çöp poşeti verilirken, alınan ücretin doğrudan bu yaylanın temizliğine, otoparkına ve tuvaletine harcanacağını belirten kısa bir bilgilendirme broşürü verilmelidir. Vatandaş paranın hizmete gittiğini gördüğünde seve seve ödeyecektir.
Sonuç
Doğayı korumanın ve sürdürülebilir turizmin bir bedeli vardır. Şalpazarı Belediyesi'nin alacağı cesur ve acil bir meclis kararıyla bu projeyi başlatması; hem belediyeye can suyu olacak güçlü bir ek gelir bütçesi sağlayacak hem de Sis Dağı ve Kadırga gibi göz bebeğimiz olan yaylaların geleceğini kurtaracaktır. Halktan toplanan küçük katkıların temiz bir doğa ve konforlu bir altyapı olarak geri dönmesi, Karadeniz’de örnek bir yerel kalkınma ve doğa koruma modeli olacaktır. Şimdi aksiyon alma, yaylalarımıza sahip çıkma vaktidir.
